VPN là gì? VPN (Virtual Private Network) là công nghệ tạo kết nối mạng riêng ảo, giúp mã hóa dữ liệu và tăng tính riêng tư khi truy cập Internet. Mạng Internet dưới đây giải thích ngắn gọn, dễ hiểu để bạn tự quyết định có nên dùng VPN hay không.
VPN là gì?
VPN là viết tắt của Virtual Private Network, tạm dịch là mạng riêng ảo. Đây là công nghệ tạo ra một “đường hầm” kết nối được mã hoá giữa thiết bị của bạn và một máy chủ trung gian, giúp che giấu địa chỉ IP thật và bảo vệ dữ liệu khi truyền qua Internet công cộng.
VPN là viết tắt của Virtual Private Network, hay mạng riêng ảo, là một công nghệ cho phép người dùng truy cập internet thông qua một máy chủ ảo được tạo ra bởi nhà cung cấp dịch vụ VPN.
Nói cách khác, thay vì dữ liệu đi thẳng từ máy bạn ra Internet, nó sẽ đi qua máy chủ VPN trước, giúp tăng thêm một lớp bảo vệ cho thông tin cá nhân.
Nguyên lý hoạt động của VPN
Hiểu đơn giản, VPN hoạt động như một lớp áo giáp bọc quanh dữ liệu trước khi gửi đi trên mạng.
Mã hoá dữ liệu và ẩn địa chỉ IP
VPN ẩn địa chỉ IP của bạn bằng cách để mạng chuyển hướng nó qua một máy chủ từ xa được cấu hình đặc biệt do nhà cung cấp VPN vận hành, khiến máy chủ VPN trở thành nguồn dữ liệu của bạn, nhờ đó nhà mạng và bên thứ ba không thể thấy bạn truy cập website nào hay gửi/nhận dữ liệu gì.
Toàn bộ lưu lượng truy cập được mã hoá thành dạng khó đọc, nên ngay cả khi bị chặn thu thập, dữ liệu cũng gần như vô nghĩa với người ngoài.
Đường hầm kết nối an toàn
Mạng riêng ảo về cơ bản tạo ra đường hầm dữ liệu bảo mật giữa máy cục bộ của bạn và một máy chủ VPN khác ở cách xa bạn hàng ngàn cây số, khi bạn truy cập mạng, máy chủ VPN này trở thành nguồn chung cho tất cả dữ liệu của bạn.
Đây chính là lý do vì sao khi bật VPN, website có thể “tưởng” bạn đang ở một quốc gia hoặc khu vực khác.
Các loại VPN phổ biến
Tuỳ vào mục đích sử dụng, VPN được chia thành nhiều loại khác nhau, phổ biến nhất là ba nhóm sau.
Remote Access VPN
Remote access VPN có thể dùng cho cả mục đích công việc lẫn cá nhân, là một trong những dạng VPN phổ biến nhất; nó cho phép người làm việc từ xa truy cập tệp và tài nguyên công ty mà không cần có mặt tại văn phòng, đồng thời với người dùng cá nhân, đây là công cụ giúp lướt web tự do hơn, tránh bị chặn nội dung và theo dõi từ nhà mạng.
Đây là loại VPN mà đa số người dùng cá nhân cài trên điện thoại, laptop.
Site-to-Site VPN
Các tổ chức lớn cần giải pháp tuỳ chỉnh, mạnh mẽ hơn thường chọn site-to-site VPN, là mạng nội bộ riêng gồm nhiều mạng trong tổ chức được kết nối với nhau qua mạng LAN thông qua Internet công cộng.
Loại này thường dùng để kết nối nhiều chi nhánh văn phòng của một doanh nghiệp lại với nhau.
Intranet và Extranet VPN
Ngoài hai loại trên, còn có Remote Access VPN, Intranet VPN và Extranet VPN, tương ứng với mạng truy cập từ xa truyền thống, mạng nội bộ nội bộ và phần mở rộng bên ngoài được hình thành bởi mạng công ty và mạng công ty của đối tác liên kết.
Đây là các mô hình VPN dùng chủ yếu trong môi trường doanh nghiệp có nhiều đối tác, nhà cung cấp cần chia sẻ dữ liệu.
Ưu điểm và nhược điểm của VPN
Không có công cụ nào hoàn hảo, VPN cũng có những giới hạn nhất định mà người dùng cần biết trước khi sử dụng.
Ưu điểm nổi bật
VPN giúp bảo vệ quyền riêng tư và an toàn trực tuyến bằng cách mã hoá thông tin khi truy cập internet, tránh bị theo dõi bởi quảng cáo và theo dõi trực tuyến, giúp truy cập các trang web bị chặn hoặc giới hạn dễ dàng và an toàn hơn, đồng thời có thể giúp giảm độ trễ khi chơi game trực tuyến trong một số trường hợp.
Đây là lý do nhiều người dùng cân nhắc bật VPN khi làm việc trên wifi công cộng hoặc muốn truy cập nội dung giới hạn theo khu vực.
Nhược điểm
VPN không quét hay chặn tệp độc hại, nên để tránh phần mềm độc hại, người dùng vẫn cần phần mềm diệt virus hoặc công cụ bảo mật khác đi kèm.
Bên cạnh đó,
VPN không giúp người dùng ẩn danh hoàn toàn trên mạng, vì trên thực tế việc ẩn danh tuyệt đối khi lên mạng gần như là điều không thể.
Ngoài ra, VPN cũng có thể ảnh hưởng ít nhiều đến tốc độ kết nối, phần này sẽ được phân tích kỹ hơn ở mục sau.
Khi nào nên dùng VPN?
VPN phù hợp với nhiều nhóm người dùng khác nhau, từ nhân viên văn phòng đến game thủ, nhưng không phải lúc nào cũng cần thiết.
- Làm việc từ xa và truy cập tài nguyên công ty: Remote access VPN cho phép người làm việc từ xa truy cập tệp và tài nguyên công ty mà không cần có mặt tại văn phòng, đồng thời giúp bảo vệ dữ liệu riêng tư của các công ty làm việc từ xa.
- Sử dụng wifi công cộng và bảo vệ dữ liệu cá nhân: Trong một vài trường hợp sử dụng wifi công cộng hoặc truy cập website nhưng bị chặn, bạn chỉ cần khởi động VPN
để giảm rủi ro bị đánh cắp thông tin đăng nhập, dữ liệu ngân hàng khi kết nối qua mạng không rõ nguồn gốc. - Truy cập nội dung theo khu vực: Một số trang web và dịch vụ giới hạn nội dung theo vị trí địa lý, khiến người dùng không thể truy cập một số loại nội dung nhất định; VPN sẽ giả lập vị trí máy chủ để có vẻ như bạn đang ở khu vực khác, giúp vượt qua tường lửa, xem website bị chặn và di chuyển tự do hơn trên mạng.
Làm sao để bật và sử dụng VPN?
Tùy vào hệ điều hành và dịch vụ VPN đang sử dụng, bạn có thể thiết lập VPN thủ công hoặc thông qua ứng dụng của nhà cung cấp. Dưới đây là các bước thực hiện cơ bản:
Cách cài VPN thủ công trên Windows
Bước 1: Mở cài đặt VPN
Truy cập Settings → Network & Internet → VPN trên máy tính Windows.
Bước 2: Thêm kết nối VPN
Chọn Add VPN hoặc Add VPN connection để tạo kết nối mới.
Bước 3: Nhập thông tin VPN
Điền các thông tin được cung cấp, thường gồm:
- VPN provider.
- Connection name.
- Server address.
- VPN type.
- Thông tin đăng nhập nếu được yêu cầu.
Bước 4: Lưu cấu hình
Kiểm tra lại thông tin kết nối rồi chọn Save để lưu thiết lập VPN.
Bước 5: Kết nối VPN
Chọn mạng VPN vừa tạo và nhấn Connect. Khi kết nối thành công, lưu lượng Internet của thiết bị sẽ được định tuyến qua máy chủ VPN.
Sau khi lưu cấu hình, bạn chỉ cần chọn kết nối VPN vừa tạo và tiến hành kết nối. Khi VPN hoạt động, lưu lượng mạng của thiết bị sẽ được chuyển qua máy chủ VPN theo cấu hình đã thiết lập.
Nếu sử dụng dịch vụ VPN có ứng dụng riêng, quá trình thường đơn giản hơn vì phần lớn thông tin máy chủ đã được cấu hình sẵn. Người dùng chủ yếu cần đăng nhập, chọn máy chủ phù hợp và bật kết nối.
VPN có làm chậm mạng không?
Kết nối VPN có thể làm giảm nhẹ tốc độ vì dữ liệu phải được mã hoá và định tuyến qua một máy chủ bảo mật trung gian; mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào hạ tầng của nhà cung cấp, VPN trả phí với máy chủ tối ưu thường khiến độ trễ gần như không đáng kể, trong khi VPN miễn phí dễ bị chậm rõ rệt hơn. Nói cách khác, chất lượng VPN chỉ là một nửa câu chuyện – nửa còn lại nằm ở chính đường truyền Internet gốc của bạn.
Nếu băng thông internet tại nhà đã yếu hoặc hay chập chờn, việc cộng thêm một lớp mã hoá VPN sẽ khiến trải nghiệm giật, lag rõ rệt hơn, đặc biệt khi họp video hoặc chơi game qua VPN. Một đường truyền cáp quang ổn định, băng thông không giới hạn và công nghệ Wifi 6 giúp duy trì tốc độ đồng đều cho nhiều thiết bị, kể cả khi có VPN chạy nền.
Bạn cần đường truyền ổn định để dùng VPN mượt mà?
Internet cáp quang Wifi 6 của FPT Telecom giúp duy trì tốc độ ổn định cho công việc, học tập và giải trí, kể cả khi kết nối qua VPN.
Lưu ý khi chọn và sử dụng VPN
Không phải VPN nào cũng đáng tin cậy, việc chọn sai có thể khiến dữ liệu của bạn gặp rủi ro nhiều hơn là được bảo vệ.
Ưu tiên nhà cung cấp VPN uy tín
Nên chọn VPN có chính sách bảo mật rõ ràng, không lưu log hoạt động người dùng. Các dịch vụ VPN miễn phí không rõ nguồn gốc có thể thu thập và bán lại dữ liệu duyệt web của bạn cho bên thứ ba, phản tác dụng với mục tiêu bảo mật ban đầu.
Tuân thủ quy định và điều khoản dịch vụ
Khi dùng VPN, bạn vẫn cần tuân thủ pháp luật hiện hành và điều khoản sử dụng của từng nền tảng, dịch vụ. VPN là công cụ hỗ trợ bảo mật và truy cập, không nên dùng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật hoặc điều khoản dịch vụ của bên thứ ba.
Kết hợp VPN với đường truyền ổn định
Một VPN tốt sẽ phát huy hiệu quả tối đa khi đường truyền Internet nền đủ ổn định. Nếu mạng nhà bạn thường xuyên rớt kết nối hoặc chậm vào giờ cao điểm, nên cân nhắc nâng cấp gói cước hoặc kiểm tra lại hạ tầng trước khi đổ lỗi hoàn toàn cho VPN.
Câu hỏi thường gặp về VPN
Dưới đây là một số thắc mắc phổ biến khi người dùng mới tìm hiểu và sử dụng VPN.
VPN có miễn phí không?
Có cả VPN miễn phí và trả phí. Tuy nhiên VPN miễn phí thường giới hạn tốc độ, dung lượng và có thể tiềm ẩn rủi ro về quyền riêng tư nếu nhà cung cấp không uy tín.
Bật VPN có ảnh hưởng gì không?
Bật VPN có thể ảnh hưởng đến trải nghiệm sử dụng mạng. VPN giúp mã hóa dữ liệu, che giấu địa chỉ IP và tăng cường bảo mật thông tin khi kết nối Wi-Fi công cộng. Tuy nhiên, việc này đôi khi khiến tốc độ Internet giảm, gây giật lag khi chơi game hoặc tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ dữ liệu nếu sử dụng các ứng dụng VPN miễn phí, kém uy tín.
Làm sao để tắt VPN?
Để tắt VPN, bạn chỉ cần truy cập phần cài đặt mạng trên thiết bị đang sử dụng, tìm mục VPN rồi chuyển công tắc hoặc chọn nút ngắt kết nối (Disconnect). Trường hợp sử dụng ứng dụng VPN bên thứ ba, hãy mở ứng dụng và nhấn nút tắt kết nối trực tiếp.
Có ứng dụng nào để thay đổi VPN miễn phí không?
Có nhiều ứng dụng VPN miễn phí và đáng tin cậy để bạn lựa chọn, tiêu biểu như Proton VPN (không giới hạn dung lượng dữ liệu), 1.1.1.1 của Cloudflare (tốc độ nhanh, giao diện gọn nhẹ), TunnelBear (cung cấp 2GB miễn phí mỗi tháng) và Windscribe (nhận 10GB miễn phí hàng tháng khi xác thực email).
VPN khác gì với proxy?
Proxy chỉ chuyển hướng lưu lượng của một ứng dụng hoặc trình duyệt và thường không mã hoá dữ liệu, trong khi VPN mã hoá toàn bộ lưu lượng mạng trên thiết bị, cho mức độ bảo mật cao hơn.
Tóm lại, VPN là gì không còn là khái niệm quá phức tạp: đây là công cụ giúp mã hoá kết nối, bảo vệ quyền riêng tư và mở rộng khả năng truy cập Internet. Tuy nhiên, để VPN phát huy hiệu quả tốt nhất, nền tảng đường truyền Internet ổn định vẫn là yếu tố quan trọng không thể bỏ qua. Nếu bạn đang cân nhắc nâng cấp gói mạng tại nhà để làm việc, học tập hay dùng VPN mượt mà hơn, hãy liên hệ để được tư vấn gói cước phù hợp nhất với nhu cầu thực tế.
Lưu ý: Giá bán và các chương trình khuyến mãi có thể thay đổi tùy thời điểm. Các bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi để được báo giá chi tiết nhất
