Các loại cáp mạng phổ biến và cách chọn đúng cho nhà bạn

Nên dùng dây nào cho đường truyền trong nhà? Các loại cáp mạng phổ biến chia thành ba nhóm: cáp xoắn đôi chuẩn Cat, cáp quang và cáp đồng trục, trong đó cáp xoắn đôi là loại bạn cầm trên tay nhiều nhất khi đi dây từ modem tới thiết bị. Manginternet.vn giúp bạn hiểu rõ và chọn đúng tránh mua nhầm dây lõi nhôm là hai lý do quen thuộc khiến tốc độ thực tế thấp hơn gói cước đã đăng ký.

Ba nhóm cáp mạng bạn sẽ gặp khi đi dây trong nhà?

Cáp mạng là dây dẫn dùng để truyền tín hiệu dữ liệu giữa các thiết bị trong một hệ thống mạng. Dù thị trường bày bán rất nhiều mã hàng, các loại cáp mạng thực tế chỉ quy về ba nhóm theo vật liệu và cách truyền tín hiệu.

• Cáp xoắn đôi: tám sợi đồng nhỏ xoắn thành bốn cặp, bấm đầu RJ45, phân hạng theo chuẩn Cat5e, Cat6, Cat6a, Cat7, Cat8. Đây là dây LAN quen thuộc chạy từ modem tới máy tính, tivi, camera.
• Cáp quang: truyền dữ liệu bằng xung ánh sáng trong sợi thủy tinh, chia hai kiểu singlemode và multimode. Đây là loại cáp đưa băng thông từ trạm nhà mạng về tận nhà bạn.
• Cáp đồng trục: lõi đồng nằm giữa, bọc lớp lưới chống nhiễu, đầu nối dạng vặn. Ngày nay chủ yếu phục vụ truyền hình cáp và một số hệ camera analog cũ.

Một nhầm lẫn hay gặp là nghĩ nhà đã lắp internet cáp quang thì dây trong nhà cũng là cáp quang. Thực tế sợi quang dừng lại ở modem, còn toàn bộ đoạn từ modem đi tiếp vẫn là cáp xoắn đôi. Vì vậy chất lượng cáp mạng trong nhà quyết định trực tiếp tốc độ bạn nhận được trên máy.

Các loại cáp mạng Cat5e, Cat6, Cat6a, Cat7 và Cat8 khác nhau ở đâu?

Khác biệt chính giữa các loại cáp mạng chuẩn Cat nằm ở băng thông tần số, tốc độ tối đa giữ được trong 100 mét và mức chống nhiễu. Số càng lớn thì dây càng dày, càng cứng và càng khó đi trong nẹp hẹp, nên chọn cao hơn nhu cầu không phải lúc nào cũng có lợi.

Theo hệ tiêu chuẩn TIA/EIA-568 của Hiệp hội Công nghiệp Viễn thông, mỗi phân hạng cáp xoắn đôi được định nghĩa bằng dải tần và mức suy hao riêng, và đó là căn cứ để so sánh dưới đây.

Chuẩn cáp	Băng thông	Tốc độ và khoảng cách	Chống nhiễu	Hợp với ai
Cat5e	100 MHz	1 Gbps trong 100 m	Thường không bọc	Hộ gia đình, văn phòng nhỏ
Cat6	250 MHz	1 Gbps trong 100 m, 10 Gbps trong khoảng 55 m	Có lõi thập tách cặp	Nhà nhiều tầng, gói trên 1 Gbps
Cat6a	500 MHz	10 Gbps trong 100 m	Thường có lớp bọc	Tòa nhà văn phòng, hệ camera IP lớn
Cat7	600 MHz	10 Gbps trong 100 m	Bọc từng cặp và bọc tổng	Khu vực nhiễu điện từ mạnh
Cat8	2000 MHz	25 tới 40 Gbps trong khoảng 30 m	Bọc toàn phần	Phòng máy chủ, trung tâm dữ liệu

Cat5e và Cat6 là ranh giới thực tế cho mạng gia đình

Với gói cước từ 1 Gbps trở xuống, Cat5e đạt chuẩn đã đủ chạy hết băng thông và không tạo ra nút thắt nào. Cổng LAN trên modem và trên đa số laptop hiện nay cũng dừng ở mức 1 Gbps, nên nâng lên Cat6 chưa làm con số đo tốc độ nhích thêm.

Cat6 đáng cân nhắc khi bạn đi dây âm tường cho nhà mới, kéo dây dài qua nhiều tầng, hoặc đang dùng gói tốc độ vượt 1 Gbps. Chi phí chênh lệch không lớn nhưng công đục tường thì chỉ làm một lần, nên phần dây chôn cố định là chỗ nên đầu tư sớm.

Cat6a, Cat7 và Cat8 thuộc nhóm hạ tầng chuyên dụng

Ba chuẩn này sinh ra cho môi trường doanh nghiệp chứ không phải cho phòng khách. Cat6a giữ được 10 Gbps trọn 100 mét nên hay xuất hiện trong tòa nhà văn phòng và hệ camera IP quy mô lớn. Cat8 giới hạn khoảng 30 mét, gần như chỉ dùng để nối trong tủ rack.

Riêng Cat7 có một điểm dễ gây hiểu nhầm khi mua hàng. Theo ISO/IEC 11801, Cat7 được xếp vào Class F và đi kèm đầu nối riêng dạng GG45 hoặc TERA, không phải RJ45 thông thường. Nhiều dây gắn nhãn Cat7 bán lẻ vẫn bấm đầu RJ45, nghĩa là hệ thống chạy về mức tương đương Cat6a chứ không đạt đúng chuẩn ghi trên vỏ.

UTP, FTP và STP trên cáp mạng thay đổi điều gì?

Ba ký hiệu này mô tả lớp chống nhiễu của cáp mạng xoắn đôi, không phải tốc độ. Một sợi Cat6 UTP và một sợi Cat6 FTP có cùng thông số truyền dẫn, khác nhau ở khả năng chịu nhiễu từ môi trường xung quanh.

• UTP không có lớp bọc kim loại, mềm, dễ đi trong nẹp và ống gen hẹp. Đây là lựa chọn mặc định cho nhà ở vì môi trường trong nhà hiếm khi nhiễu mạnh.
• FTP có một lớp giấy bạc bọc chung quanh bốn cặp dây. Phù hợp khi dây phải chạy song song dây điện trong thời gian dài hoặc đi gần thiết bị công suất lớn.
• STP và SFTP bọc kỹ hơn bằng lưới kim loại, đôi khi bọc từng cặp riêng. Dùng cho nhà xưởng, khu vực có máy hàn, biến tần hoặc động cơ lớn.

Có một điều kiện đi kèm mà nhiều người bỏ qua: cáp có lớp bọc chỉ phát huy tác dụng khi lớp bọc đó được tiếp đất qua hạt mạng và thiết bị hỗ trợ tiếp đất. Bấm dây FTP bằng hạt RJ45 nhựa thông thường thì lớp giấy bạc gần như chỉ làm dây cứng thêm.

Cáp quang và cáp đồng trục nằm ở đâu trong hệ thống

Hai loại cáp mạng này không cạnh tranh với cáp xoắn đôi mà đảm nhận đoạn khác của đường truyền. Cáp quang lo phần dẫn băng thông từ ngoài vào nhà, còn cáp đồng trục giữ vai trò truyền tín hiệu hình ảnh ở các hệ thống cũ.

Dây quang thuê bao chạy từ trạm về modem

Sợi quang thuê bao là đoạn dây nhỏ màu đen kéo từ tủ cáp ngoài đường vào bộ chuyển đổi quang hoặc modem trong nhà. Vì truyền bằng ánh sáng nên nó không bị nhiễu điện từ và giữ được băng thông ổn định trên quãng đường dài, đó là lý do internet cáp quang chạy đều hơn hẳn công nghệ cáp đồng đời trước.

Đổi lại, sợi quang rất kỵ bị gấp gập. Bán kính uốn quá nhỏ khi nhét dây vào góc tủ có thể làm suy hao tín hiệu hoặc gãy sợi bên trong mà nhìn bên ngoài không thấy dấu vết. Nếu mạng chập chờn sau khi bạn vừa kê lại tủ hoặc chuyển vị trí modem, đoạn dây quang là chỗ nên kiểm tra trước.

Cáp đồng trục giờ còn dùng ở đâu

Cáp đồng trục chủ yếu còn nằm ở hệ truyền hình cáp và các hệ camera analog lắp trước đây. Loại phổ biến là RG6 cho truyền hình và RG59 cho camera đời cũ. Với hạ tầng internet hiện tại ở Việt Nam, cáp đồng trục gần như không còn được chọn làm cáp mạng truyền dữ liệu.

Nếu nhà bạn đang có sẵn đường cáp đồng trục cũ chạy âm tường, đừng cố tận dụng nó cho mạng LAN. Kéo mới một sợi cáp mạng xoắn đôi vẫn rẻ và nhanh hơn nhiều so với việc mua bộ chuyển đổi tín hiệu chỉ để giữ lại đường dây cũ.

Chọn cáp mạng theo tốc độ gói cước và chiều dài dây

Chọn cáp mạng chỉ cần hai con số để quyết định: băng thông gói cước bạn đang dùng và chiều dài đoạn dây cần kéo. Ghép hai con số đó lại là ra chuẩn cáp mạng phù hợp, không cần so sánh thêm thông số nào khác.

• Gói dưới 1 Gbps, dây dưới 50 mét, đi nổi trong nhà: Cat5e đạt chuẩn là đủ.
• Gói dưới 1 Gbps nhưng đi dây âm tường hoặc kéo qua nhiều tầng: chọn Cat6 để không phải đục lại tường trong vài năm tới.
• Gói trên 1 Gbps và có thiết bị hỗ trợ cổng đa gigabit: Cat6 cho quãng ngắn, Cat6a nếu dây vượt 55 mét.
• Dây chạy ngoài trời, qua sân hoặc giữa hai tòa nhà: chọn loại có vỏ chống tia cực tím, ưu tiên lõi đặc thay vì lõi bện.
• Dây cắm từ ổ tường ra máy tính, độ dài vài mét: dùng dây bấm sẵn lõi bện cho mềm và bền khi bị gập.

Nhóm không nên đầu tư lên chuẩn cao là những nhà chỉ dùng wifi, không cắm dây trực tiếp vào máy. Trong trường hợp đó, tiền bỏ thêm cho Cat6a hay Cat7 không đổi được gì, còn nâng cấp modem hoặc thêm điểm phát wifi mới là thứ tạo khác biệt thấy được.

Lỗi khiến cáp mạng chạy chậm hơn gói cước đã đăng ký

Phần lớn trường hợp đo tốc độ thấp bất thường đến từ khâu vật tư và thi công cáp mạng chứ không phải từ đường truyền. Bốn lỗi dưới đây lặp lại nhiều nhất khi kiểm tra hệ cáp mạng trong nhà.

• Mua nhầm dây lõi nhôm phủ đồng: loại này ký hiệu CCA, rẻ hơn đáng kể nhưng điện trở cao hơn đồng nguyên chất. Dây cứng, giòn, dễ gãy khi bấm và tụt tốc độ rõ khi kéo dài. Cách nhận biết nhanh là cạo nhẹ lớp vỏ sợi nhỏ, nếu thấy ánh trắng bạc bên trong thì đó là lõi nhôm.
• Kéo dây vượt 100 mét: đây là giới hạn của mọi loại cáp mạng xoắn đôi theo chuẩn Ethernet. Vượt ngưỡng thì tín hiệu suy hao, biểu hiện là mạng lúc được lúc mất chứ không đứt hẳn nên rất khó đoán bệnh. Quãng dài hơn cần đặt thêm switch trung gian.
• Tháo xoắn quá nhiều khi bấm đầu: phần xoắn của từng cặp dây chính là cơ chế khử nhiễu. Duỗi thẳng ra vài centimet để bấm cho dễ là đã phá mất tác dụng đó, thường làm dây chỉ chạy được ở mức 100 Mbps.
• Thiết bị đầu cuối chặn tốc độ: một switch cũ chỉ hỗ trợ 100 Mbps hay cổng LAN đời cũ trên laptop sẽ ghìm cả hệ thống lại, dù dây và gói cước đều đạt chuẩn gigabit.

Bấm và kiểm tra cáp mạng đúng cách

Bấm cáp mạng đúng chỉ gồm năm thao tác, và bước kiểm tra cuối mới là bước quyết định. Bỏ bước đo thì lỗi tiếp xúc chỉ lộ ra sau vài tuần, lúc đó dây đã nằm trong nẹp và rất mất công tháo lại.

1. Tuốt khoảng 3 centimet vỏ ngoài, tránh cứa vào lớp cách điện của tám sợi bên trong.
2. Gỡ xoắn vừa đủ để xếp màu, giữ phần xoắn càng gần hạt mạng càng tốt.
3. Xếp tám sợi theo một trong hai sơ đồ màu T568A hoặc T568B, cắt bằng đầu rồi đẩy sâu vào hạt RJ45 cho tới khi chạm đáy.
4. Bấm dứt khoát bằng kìm mạng, kiểm tra lớp vỏ ngoài đã được kẹp giữ chứ không chỉ kẹp phần lõi.
5. Đo bằng bộ test cáp, xác nhận đủ tám đèn sáng theo đúng thứ tự ở cả hai đầu.

Cần làm rõ một điểm hay bị nói ngược: T568A và T568B là hai sơ đồ thứ tự màu, không phải tên gọi của dây thẳng và dây chéo. Với cáp mạng, dây thẳng là khi hai đầu bấm cùng một sơ đồ, dây chéo là khi mỗi đầu bấm một sơ đồ khác nhau. Thiết bị mạng đời mới hầu hết đã có Auto MDI-X nên trong nhà bạn chỉ cần bấm dây thẳng theo T568B cho toàn bộ hệ thống.

Câu hỏi thường gặp về các loại cáp mạng

Nếu bạn chỉ cần thay một sợi cáp mạng đang chạy trong nhà, mua Cat5e đúng chuẩn lõi đồng và bấm cẩn thận là xong, không cần nhìn tới Cat6a hay Cat7. Còn nếu bạn sắp đục tường đi dây âm cho nhà mới, hãy chọn Cat6 ngay lần đầu vì phần dây đó gần như không sửa lại được. Trước khi mua bất kỳ cuộn cáp mạng nào, hãy hỏi rõ người bán là lõi đồng nguyên chất hay CCA, vì đó mới là chi tiết quyết định dây có chạy đúng tốc độ trong vài năm tới hay không.

Lưu ý: Giá bán và các chương trình khuyến mãi có thể thay đổi tùy thời điểm. Các bạn vui lòng liên hệ với chúng tôi để được báo giá chi tiết nhất